قازاقستان رەسپۋبليكاسى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعى №162

2015 جىلعى 24 اقپان,  استانا قالاسى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تەڭiز پورتتارىندا جانە ولارعا كiرەبەرiستەردە كەمەلەردiڭ ءجۇزۋ جانە تۇراقتا تۇرۋ قاعيدالارىن بەكiتۋ تۋرالى «ساۋدا ماقساتىندا تەڭىزدە ءجۇزۋ تۋرالى» 2002 جىلعى 17 قاڭتارداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 4-بابى 3-تارماعىنىڭ 55-11) تارماقشاسىنا سايكەس بۇيىرامىن: 1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تەڭiز پورتتارىندا جانە ولارعا كiرەبەرiستەردە كەمەلەردiڭ ءجۇزۋ جانە تۇراقتا تۇرۋ قاعيدالارى بەكىتىلسىن. 2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ كولىك كوميتەتى ء(ا.ا.اساۆباەۆ): 1) وسى بۇيرىقتىڭ زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلۋىن; 2) وسى بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن, ونىڭ كوشىرمەسىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن ىشىندە مەرزىمدى باسپا باسىلىمدارىندا جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ رەسپۋبليكالىق قۇقىقتىق اقپارات ورتالىعى» شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ قۇقىعىنداعى «ادىلەت» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورنىنىڭ اقپاراتتىق-قۇقىقتىق جۇيەسىندە رەسمي جاريالاۋعا جىبەرۋدى; 3) وسى بۇيرىقتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ ينتەرنەت-رەسۋرسىندا جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ينترانەت-پورتالىندا ورنالاستىرىلۋىن; 4) وسى بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادiلەت مينيسترلiگiندە مەملەكەتتiك تiركەلگەننەن كەيiن ون جۇمىس كۇنى iشiندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلiگiنiڭ زاڭ دەپارتامەنتiنە وسى بۇيرىقتىڭ 2-تارماعىنىڭ 1), 2) جانە 3) تارماقشالارىندا كوزدەلگەن ءىس-شارالاردىڭ ورىندالۋى تۋرالى مالiمەتتەردi ۇسىنۋدى قامتاماسىز ەتسiن. 3. وسى بۇيرىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋدى وزىمە قالدىرامىن. 4. وسى بۇيرىق العاشقى رەسمي جاريالانعان كۇنىنەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ج.قاسىمبەك «كەلىسىلدى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارجى ءمينيسترى _____________________ ب.ت.سۇلتانوۆ 2015 جىلعى 18 قىركۇيەك «كەلىسىلدى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى _____________________ ت.دۇيسەنوۆا 20__ جىلعى «___» ____________ «كەلىسىلدى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى _____________________ ابىقاەۆ ن.ءا. 2015 جىلعى 31 ناۋرىز قازاقستان رەسپۋبليكاسى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشىسىنىڭ 2015 جىلعى 24 اقپانداعى №162 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تەڭiز پورتتارىندا جانە ولارعا كiرەبەرiستەردە كەمەلەردiڭ ءجۇزۋ جانە تۇراقتا تۇرۋ قاعيدالارى 1. جالپى ەرەجەلەر 1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تەڭiز پورتتارىندا جانە ولارعا كiرەبەرiستەردە كەمەلەردiڭ ءجۇزۋ جانە تۇراقتا تۇرۋ قاعيدالار (بۇدان ءارi – قاعيدالار) «ساۋدا ماقساتىندا تەڭiزدە ءجۇزۋ تۋرالى» 2002 جىلعى 17 قاڭتارداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ (بۇدان ءارi – زاڭ) 4-بابى 2-تارماعىنىڭ 20) تارماقشاسىنا سايكەس ازiرلەنگەن جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تەڭiز پورتتارىندا جانە ولارعا كiرەبەرiستەردە كەمەلەردiڭ ءجۇزۋ جانە تۇراقتا تۇرۋ ءتارتiبiن ايقىندايدى. 2. وسى قاعيدا: 1) پورت اكۆاتورياسى شەگiندە جانە وعان كiرەبەرiستەردە ءجۇزۋدi; 2) كەمەلەردiڭ پورتقا كiرۋiن جانە ولاردىڭ پورتتان شىعۋىن; 3) كەمەلەردiڭ پورتتا تۇرۋىن; 4) پورت اكۆاتورياسىندا كەمەلەردiڭ ءجۇزۋi جانە تۇراقتا تۇرۋى كەزiندە قۇرىلىستاردىڭ قاۋiپسiزدiگiن جانە ساقتالۋىن قامتيدى. 3. كەمەلەر تەڭiز پورتتارى اكۆاتورياسىندا جانە ولارعا كiرەبەرiستەردە جۇزگەن جانە تۇراقتا تۇرعان كەزدە وسى قاعيدانىڭ ەرەجەلەرi جانە پورت كاپيتانىنىڭ وكىمى, سونىڭ ىشىندە كەمەلەردiڭ تەڭiزدە سوقتىعىسۋىنىڭ الدىن الۋ حالىقارالىق ەرەجەسiن (بۇدان ءارi – كقاحە-72) ەسكەرە وتىرىپ, پورت بويىنشا مiندەتتi قاۋلىلار ساقتالادى. 4. وسى قاعيدادا پايدالانىلاتىن نەگiزگi ۇعىمدار: 1) ارنايى جۇمىستارمەن اينالىساتىن كەمە – مينا قاۋپiن جويۋمەن اينالىساتىن كەمەلەردi قوسپاعاندا, تەڭiزدە مۇنايدىڭ توگiلۋiن جويۋمەن, سۋ استى كابەلدەرiن جۇرگiزۋمەن نەمەسە كوتەرۋمەن, ناۆيگاتسيالىق بەلگiلەردi قويۋمەن نەمەسە الۋمەن, گيدروگرافيالىق, سۋ استى نەمەسە باسقا دا ارنايى جۇمىستارمەن اينالىساتىن كەمە; 2) كەمەلiك ءرول – كەمە كەلگەن جانە كەتكەن كەزدەگi ەكيپاجدىڭ سانى مەن قۇرامى تۋرالى مالiمەتتەردەن تۇراتىن كەمە قۇجاتى. 3) سىرتقى رەيد – تەڭiز پورتىنا كiرەبەرiستەردە ارنايى بولiنگەن جانە كەمەلەردiڭ تۇراقتا تۇرۋىنا, قىزمەت كورسەتۋگە جانە ولاردى رەسiمدەۋگە ارنالعان سۋ كەڭiستiگi; 4) تەڭiزدە جۇزۋشiلەرگە جiبەرەلەتiن حابارلاما – ناۆيگاتسيالىق كارتالاردى, تەڭiزدە ءجۇزۋ ءۇشiن ادiستەمەلەر مەن نۇسقاۋلاردى تۇزەتۋ جونiندەگi گيدروگرافيالىق دەرەكتەردiڭ وزگەرiسiن قامتيتىن قۇجات. وسى قاعيدادا زاڭعا سايكەس وزگە دە ۇعىمدار پايدالانىلادى. 2. پورت اكۆاتورياسى شەگiندە جانە وعان كiرەبەرiستەردە ءجۇزۋ ءتارتiبi 1-پاراگراف. جالپى ەرەجەلەر 5. پورت اكۆاتورياسى شەگiندە جانە وعان كiرەبەرiستەردە ءجۇزۋ كەزiندە بەلگiلەنگەن قوزعالىس جولدارىن ۇستانۋ, اسكەري كورابلدەرمەن جانە سۋ ءتۇبiن تەرەڭدەتۋ كەمەلەرiمەن ايىرىلىساتىن جەر ەرەكشەلiكتەرiن ەسكەرۋ جانە ءجۇزۋ رەجيمi تۋرالى كەمەلەردi حاباردار ەتۋ جۇزەگە اسىرىلاتىن كورابلدەردiڭ, براندۆاحتالاردىڭ جانە جاعالاۋ پوستتارىنىڭ ەرەكشەلiك سيگنالدارىن بiلۋ كەرەك. كەمەلەردiڭ پورتقا كiرۋi مەن پورتتان شىعۋىن رەتتەيتiن سيگنالدار قاعيداعا 1-قوسىمشادا كورسەتiلگەن. 6. ەگەر پورت كاپيتانىنىڭ وكىمىمەن وزگەشە كوزدەلمەسە, وندا پورتقا كiرەتiن نەمەسە وزەن فارۆاتەرi بويىنشا اعىسقا قارسى جۇزەتiن كەمە اعىس بويىنشا جۇزگەن نەمەسە پورتتان شىعاتىن كەمەگە جول بەرەدi. اعىسقا قارسى جۇزگەن نەمەسە پورتقا كiرەتiن كەمە: 1) باسقارۋ جانە مانەۆرلەۋ مۇمكiندiگi شەكتەۋلi بولعان جانە كقاحە-72 سايكەس شامدار مەن بەلگiلەردi الىپ جۇرگەن; 2) ءوز شوگۋiمەن ىعىستىرىلعان جانە كقاحە-72 سايكەس سيگنالدار بەرگەن جاعدايلار ەرەكشەلiكتi قۇرايدى. 7. قارسى باعىتتاردان ەكi كەمە تار ورىنعا, بۇرىلىسقا نەمەسە بiر تۇستامادان ەكiنشi تۇستاماعا وتكەن ورىنعا جاقىنداعان كەزدە وسىنداي جەردەن ەكi كەمەنiڭ بiر مەزگiلدە ءوتۋi مۇمكiن بولماعاندا نەمەسە قاۋiپتi بولعاندا, وندا باسقا كەمەگە جول بەرۋگە مiندەتتi كەمە الدىڭعىسىنىڭ ودان قاۋiپسiز قاشىقتىقتا تۇرىپ, بۇرىلۋدى اياقتاۋىنا مۇمكiندiك بەرۋi تيiس. 8. تار جەرلەردە ارنايى جانە سۋ ءتۇبiن تەرەڭدەتۋ جۇمىستارىمەن اينالىساتىن كەمەلەردەن الشاقتاۋ ولاردان ەركiن ءوتۋ مۇمكiندiگi تۋرالى راستاۋ العاننان كەيiن جۇزەگە اسىرىلادى. 9. ارنايى جۇمىستارمەن اينالىسقان كەمەگە جاقىنداعان كەزدە ونىمەن الدىن الا ۋقت بويىنشا بايلانىس ورناتىلادى جانە بۇدان ءارi كقاحە-72 سايكەس ارەكەت ەتە وتىرىپ, بۇل رەتتە كقاحە-72 سايكەس قاۋiپسiز قاشىقتىق پەن جىلدامدىقتى ساقتاي وتىرىپ, قاۋiپسiز ءوتۋ كەلiسiلەدi. 10. سۋدا قاۋiپتi تولقىن كوتەرiلۋiن بولدىرماۋ ءۇشiن كاپيتان الدىن الا كەمەنiڭ جىلدامدىعىن: 1) تiركەپ سۇيرەۋ كەرۋەندەرi مەن شاعىن ولشەمدi كەمەلەردەن الشاقتاعاندا; 2) ءجۇزۋ كراندارىنىڭ, دەباركادەرلەردiڭ, ءجۇزۋ دوكتارىنىڭ, قايتا تيەۋ جانە باسقا دا ارنايى جۇمىسپەن اينالىسقان قۇيۋ كەمەلەردiڭ جانىنان وتكەندە; 3) زاكiردە نەمەسە قايراڭدا تۇرعان كەمەلەردi اينالىپ وتكەندە; 4) سۋ استى, گيدروتەحنيكالىق جانە باسقا ارنايى جۇمىس ورىندالاتىن جەردەن وتكەندە; 5) سۋ ءتۇبiن تەرەڭدەتۋ كەمەلەرiن اينالىپ وتكەندە; 6) ايلاقتا, كەمە بورتىندا جۇمىس iستەيتiن ادامدارى بار سالدار مەن شليۋپكالاردىڭ ماڭىنان وتكەندە ازايتادى. 11. سۋ استى قاناتتارى بار كەمەلەرگە كورiنiم 5 كابەلت جانە ودان تومەن بولعان كەزدە فارۆاتەرلەر مەن كانالدار بويىنشا تەك سۋ ىعىستىرعىشتىق جاعدايلارىندا قوزعالۋعا رۇقسات ەتiلەدi. 12. كانالدا نەمەسە فارۆاتەردە كەمەنi زاكiرگە قويۋ مىناداي: 1) ودان ءارi قوزعالۋ انىق قاۋiپ توندiرگەندە; 2) تەحنيكالىق بۇزىلۋ سالدارىنان كەمە توقتاۋعا ءماجبۇر بولعاندا; 3) ءوتۋ جولىن باسقا كەمەلەر جاۋىپ تۇرعان جاعدايدا جۇزەگە اسىرىلادى. 13. فارۆاتەردە جانە كانالدا زاكiرگە تۇرۋعا (نەمەسە ايلاقتىق باعانالارعا ارقانداپ بايلانۋعا) ءماجبۇر بولعان كەمەنiڭ كاپيتانى كەمەلەر قوزعالىسىن باسقارۋ ورتالىعىنا (پوست) بۇل تۋرالى قولدا بار بايلانىس قۇرالدارىمەن جەدەل حابارلاۋعا مiندەتتi. حابارلامادا كەمەنiڭ اتاۋى, كەمەنiڭ زاكiرگە (ارقانداپ بايلاۋ) قويىلعان ۋاقىتى, ورنى مەن سەبەپتەرi, سونداي-اق تۇرۋ اۋدانىندا قوزعالىستىڭ قانشالىقتى دارەجەدە قيىنداعانى تۋرالى مالiمەتتەر كورسەتiلەدi. 14. پورت سۋلارىندا كەمەلەردi تiركەپ سۇيرەۋگە باسشىلىق ەتۋدi پورتتىڭ تەڭىز اكىمشىلىگى جۇزەگە اسىرادى. 15. تiركەپ سۇيرەتۋ باستالعانعا دەيiن ونىڭ باسشىسى تiركەپ سۇيرەۋ وپەراتسياسىنا قاتىساتىن كەمەلەر كاپيتاندارىمەن بiرلەسiپ, ونى جۇرگiزۋ ءتارتiبiن كەلiسەدi. ەگەر تiركەپ سۇيرەۋ لوتسماندىق الىپ وتۋمەن جۇزەگە اسىرىلسا, وندا ونى جۇرگiزۋ ءتارتiبiن كەلiسۋگە لوتسمان دا قاتىسادى. بارلىق تۋىنداعان ماسەلەلەر مەن كەلiسپەۋشiلiكتەردi پورت كاپيتانى شەشەدi. 16. تiركەپ سۇيرەيتiن كەمەلەر قوزعالتقىشتارىنىڭ قۋاتى مەن يكەمدiلiك ساپاسى سۇيرەتiن ءجۇزۋ كەرۋەنiنiڭ سەنiمدi باسقارىلۋىن قامتاماسىز ەتپەسە (جەل مەن اعىستى ەسكەرگەندە) تiركەپ سۇيرەۋ جۇرگiزiلمەيدi. 17. كەمەلەر تەز تۇتاناتىن مۇناي ونiمدەرiمەن قۇيىلمالى جۇكتەلگەن جاعدايدا لاگپەن سۇيرەتiپ ءجۇزۋ جۇرگiزiلمەيدi, سونداي-اق بiر تiركەپ سۇيرەگiشپەن بiر ۋاقىتتا مۇناي ونiمدەرiمەن قۇيىلمالى جۇكتەلگەن بiرنەشە كەمەلەر تiركەپ سۇيرەتiلگەن بولسا, تiركەپ سۇيرەۋ جۇرگiزiلمەيدi. 18. پورت اكۆاتورياسى بويىنشا ءجۇزiپ سىناۋعا كەمە جاتقان كەلە ءجۇزiپ سىناۋ اۋدانىنا وسى كەمەنiڭ قاۋiپسiز ءوتۋiن قامتاماسىز ەتەتiن تiركەپ سۇيرەگiشتەرمەن الىپ جۇرiلەدi. 19. وزدiگiنەن جۇرەتiن كەمەنi ونىڭ بورتىنان ارقانداپ بايلاۋدان بوساتىلعان ءجۇزۋ قۇرالدارىمەن تiركەپ سۇيرەۋ جۇرگiزiلمەيدi. 20. تiركەپ سۇيرەيتiن كەمە تiركەپ سۇيرەتiلەتiن كەمەدەگi جۇمىستان تiركەپ سۇيرەۋ باسشىلىعىنىڭ كومانداسى بويىنشا عانا بوساتىلادى. تiركەپ سۇيرەتەتiن كەمەنiڭ توڭكەرiلiپ كەتۋ قاۋپi تiكەلەي تونگەن جاعدايدا عانا تiركەپ سۇيرەتiلەتiن كەمەدەن كوماندا بەرiلمەستەن تiركەپ سۇيرەۋ ارقانى تاستالادى. 2-پاراگراف. كەمەلەردi مۇزجارعىشتارمەن الىپ ءوتۋ ءتارتiبi 21. قىسقى ۋاقىتتا تەڭiزدە مۇز جاتاتىن پورتتاردا ناۆيگاتسيانىڭ باستالۋى مەن اياقتالۋىن پورتتىڭ تەڭiز اكiمشiلiگi جاريالايدى. 22. مۇزداردان كەمەلەردi الىن ءوتۋدi, سونداي-اق مۇزجارعىشتار مەن تiركەپ سۇيرەۋ كەمەلەرiنiڭ بارلىق باسقا جۇمىستارىنا باسشىلىق ەتۋدi پورتتىڭ تەڭiز اكiمشiلiگi جۇزەگە اسىرادى. پورتتىڭ تەڭiز اكiمشiلiگi پورتقا كiرەبەرiستەگi مۇز جاعدايى تۋرالى كەمەلەر كاپيتاندارىنا حابارلايدى, ال مۇزدان الىپ وتۋگە ءوتiنiم بولعاندا – مۇزجارعىشپەن كەزدەسۋ ورنىن جانە الىپ ءوتۋ كەزەگiن حابارلايدى. 23. پورتتا مۇز ارقىلى كەمەنi مۇزدان الىپ وتۋگە ءوتiنiم ەركىن تۇردە بەرىلەدى جانە پورتتا پورت باستىعىنا, ال تەڭiزدە مۇزجارعىش كاپيتانىنا جولدانادى. 24. پورت كاپيتانىنىڭ وكىمىمەن وزگەشە مەرزiمدەر بەلگiلەنبەسە, كەمە مۇز شەتiنە جاقىنداعانعا دەيiن 48, 24, 12 جانە 4 ساعات بۇرىن بارلىق مۇزجارعىشپەن قامتاماسىز ەتۋدiڭ تۇرلەرiنە ەركىن تۇردە بەرىلگەن وتiنiمدەر بەرiلەدi. 25. مۇزجارعىشپەن الىپ وتۋگە بiلiكتiلiك قوعامىنىڭ مۇزدىق سىنىبى, مۇزدان ءوتۋ ءۇشiن جەتكiلiكتi وتىن مەن تاعام قورى, اعاش بiلەۋلەر, تەز قاتاتىن تسەمەنت, پلاستىر ماتتار جانە باسقالارى بار كەمەلەر جاتادى. كەمەنiڭ سۋ توگۋ قۇرالدارى مەن كەمەنiڭ قابىلداعىش راديوقوندىرعىلار كەمەدە جارامدى جاي-كۇيدە بولۋى قاجەت. وسى شارتتار ورىندالماعان كەزدە, سونداي-اق كەمەدە كەمە قاتىناسى تىركەلىمى نەمەسە بiلiكتiلiك قوعامى بەرگەن جۇزۋگە جارامدىلىعى تۋرالى كۋالiگi جانە باسقا دا كەمە قۇجاتتارى بولماسا, پورت كاپيتانى, ال مۇزجارعىش پورت شەگiنەن تىسقارى وتكەن كەزدە مۇزجارعىش كاپيتانى كەمەنi تەڭiزگە شىعارۋدان نەمەسە ونى پورتقا كiرگiزۋدەن باس تارتادى. 26. مۇزجارعىشپەن الىپ وتكەن كەزدە بiرiن-بiرi باسىپ وزباي, بiرiنەن سوڭ بiرi مۇزجارعىشقا iلەسەدi جانە دەرەۋ ارتقا تولىق شەگiنiس جاساۋعا دايىن, بۇل رەتتە رۋل «تiكە» جاعدايىندا بولادى. 27. مۇزدا مۇزجارعىشتىڭ تiركەپ سۇيرەۋiندە كەلە جاتقان كەمە ءوز قوزعالتقىشىن مۇزجارعىش كاپيتانىنىڭ بۇيرىعىنسىز قوسپايدى. كەمە مۇزجارعىش كاپيتانىنىڭ العاشقى تالاپ ەتۋi بويىنشا تiركەپ سۇيرەگiشتi بەرۋگە, سونداي-اق تولىق كەرi شەگiنiس جاساۋعا دايىن بولۋى تيiس. 28. كەمەلەردiڭ مۇز ارقىلى ءجۇزۋ ۋاقىتى مەن ءتارتiبiن, سونداي-اق بiر مەزگiلدە وتكiزiلەتiن كەمەلەر سانىن پورتتا پورت كاپيتانى, ال تەڭiزدە - مۇزجارعىش كاپيتانى بەلگiلەيدi. 29. بiرiنشi كەزەكتە اسكەري كەمەلەر, جولاۋشىلار كەمەلەرi جانە جەدەلدiگi تۋرالى نۇسقاۋلار جاسالعان جۇكتەرi بار كەمەلەر, ال سونان سوڭ مۇز شەتiنە كەلۋ كەزەگiنە قاراي نەمەسە پورتتان شىعۋ دايىندىعىنا بايلانىستى بارلىق باسقا كەمەلەر وتكiزiلەدi. 30. مۇزجارعىشقا iلەسiپ مۇزدا ءجۇزiپ كەلە جاتقان كەمەنiڭ كاپيتانى مۇزجارعىش كاپيتانىنىڭ مۇزدا قوزعالۋعا قاتىستى بۇيرىعىنا باعىنادى جانە سوعان بايلانىستى iس-قيمىل جاسايدى. كەمە كاپيتانى مۇز ايماعىنان بiرلەسiپ تەزiرەك جانە اۆارياسىز ءوتۋ ءۇشiن مۇزجارعىش كاپيتانىنا جاردەم كورسەتۋ ءۇشiن بارلىق ءوز iس-قيمىلىن باعىتتايدى. 31. مۇزجارعىش كاپيتانىنىڭ وكiمدەرiن وسى مۇزجارعىشتىڭ الىپ وتۋiمەن كەلە جاتقان كەمە كاپيتانى ورىنداماعان جاعدايدا مۇزجارعىشتىڭ كاپيتانى كەمەنi الىپ وتكiزۋدەن باس تارتادى. 32. مۇزجارعىشقا iلەسiپ مۇزدا ءجۇزiپ كەلە جاتقان كەمەلەر مۇزجارعىشتار مەن الىپ وتەتiن كەمەلەر اراسىنداعى بايلانىس ءۇشiن قولدانىلاتىن حالىقارالىق سيگنالداردى وسى قاعيداعا 2-قوسىمشاعا سايكەس, سونداي-اق وسى قاعيداعا 3-قوسىمشاعا سايكەس مۇز وپەراتسيالارى پروتسەسiندە پايدالانىلۋى مۇمكiن دىبىستىق جانە وزگە قۇرالدارمەن, سونىڭ iشiندە راديو بويىنشا بەرiلەتiن قوسىمشا سيگنالداردى باسشىلىققا الادى. مۇزجارعىش نەمەسە باسقا كەمە بەرەتiن كەز كەلگەن سيگنالدى مۇزجارعىشقا نەمەسە سيگنال بەرگەن كەمەگە جاقىن كەلگەن كەمەدەن باستاپ جۇيەلi تۇردە سوڭىندا كەلە جاتقان ءاربiر كەمە قايتالايدى. وسى سيگنالدار كومەگiمەن بەرiلەتiن مۇزجارعىشتىڭ تالاپتارىن كەمەلەر جەدەل ورىندايدى. اۆاريالىق جاعدايدا, كەرۋەندە كەلە جاتقان كەمەلەردiڭ قوزعالىس رەجيمiن جەدەل وزگەرتۋ قاجەتتiلiگi تۋىنداعاندا, راديومەن بەرiلگەن «ءجۇرiستi ازايتىڭدار», «دەرەۋ كەمەنi توقتاتىڭدار» جانە «مەنiڭ ماشينام كەرi شەگiنiسكە جۇمىس iستەيدi» دەگەن كوماندالار تيiستi دىبىس سيگنالدارىمەن قايتالانادى. 3-پاراگراف. كەمەلەر قوزعالىسىن باسقارۋدى ۇيىمداستىرۋ 33. پورتقا كiرەبەرiستە جانە پورت اكۆاتورياسىندا كەمەلەر قوزعالىسىن باسقارۋ جۇزەگە اسىرىلادى. كەمەلەر قوزعالىسىن باسقارۋدى كەمەلەر قوزعالىسىن باسقارۋ جۇيەسى (كقبق) نەمەسە سايكەس پورت كاپيتانىنىڭ قىزمەتi جۇزەگە اسىرادى. 34. كەمەلەرگە قىزمەت كورسەتۋ مىناداي كەزەكپەن جۇرگiزiلەدi: 1) اۆاريالىق كەمەلەر, كومەك كورسەتۋ ءۇشiن iلەسكەن كەمەلەر جانە بورتىندا اۋىر ناۋقاستارى بار كەمەلەر; 2) كەستە بويىنشا كەلە جاتقان پارومدار مەن جولاۋشى كەمەلەر; 3) تەز بۇزىلاتىن جۇكتەرi بار كەمەلەر, ەگەر بۇل جۇك نەگىزگى بولسا جانە ونىڭ سالماعى باسقا بىرگە تاسىمالداناتىن جۇكتەر تۇرلەرىنەن نەعۇرلىم كوپ نەمەسە باسقا بىرگە تاسىمالداناتىن جۇكتەر تۇرلەرىنەن 50% استام قۇراسا; 4) سۇيرەتiلەتiن وبەكتiلەرi بار تiركەپ سۇيرەتەتiن كەمەلەر; 5) قاۋiپتi جۇكتەرi بار كەمەلەر, سونىڭ iشiندە گاز-تاسۋشى, حيميا-تاسۋشى جانە مۇنايقۇيۋ كەمەلەرi; 6) جەلiلiك كەمەلەر; 7) وتiنiمدەر ءتۇسۋ ۋاقىتىنا سايكەس وزگە دە كەمەلەر. 35. كقبق iس-قيمىلى ايماعىندا كەمەلەر قوزعالىسى (ايماققا كiرۋ, زاكiرگە قويۋ, زاكiردi كوتەرiپ الۋ, ايلاققا جاقىن كەلۋ جانە ارقانداپ بايلانۋ جانە قاشىقتاۋ, قايتا ارقانداپ بايلانۋ جانە باسقالارى) تەڭىز پورتى كاپيتانىنىڭ وكىمىمەن جۇزەگە اسىرىلادى. 36. ناۆيگاتسيالىق ورتالىعى: 1) كقبق iس-قيمىلى ايماعىنداعى كiرەبەرiستەردە كەمەلەردi تابۋدى, كەمەلەرمەن بايلانىستى ورناتۋ, ءاربiر كەمە تۋرالى قاجەتتi دەرەكتەر تiزبەسiن الۋدى; 2) كەمەلەردiڭ قوزعالىسىنا تۇراقتى راديولوكاتسيالىق قاداعالاۋدى, جاعدايدىڭ شيەلەنiسۋi نەمەسە كەمەلەردiڭ ەرەجەلەردi بۇزعان كەزدە كەمەلەرگە نۇسقاۋلار بەرۋدi; 3) كقبق iس-قيمىلى ايماعىنداعى قوزعالىستى رەتتەۋدi, كەمەلەردiڭ اراسىنداعى بەلگiلەنگەن جولداردىڭ, جىلدامدىق پەن قاشىقتىقتاردىڭ ساقتالۋىن قاداعالاۋدى; 4) زاكiرگە قوياتىن جەرلەردە كەمە جاعدايىنا راديولوكاتسيالىق قاداعالاۋدى; 5) كەمەلەرگە ناۆيگاتسيالىق جابدىقتار قۇرالدارىنىڭ جۇمىسىنداعى وزگەرiستەر تۋرالى دەرەكتەردi, گيدرومەتەواقپارات, ناۆيگاتسيالى-گيدروگرافيالىق اقپارات بەرۋدi (قاجەتتiلiك تۋىنداعان كەزدە, سونداي-اق سۇراۋ سالۋ بويىنشا); 6) اۆاريالىق جاعدايعا اكەلۋi مۇمكiن iس-قيمىلدار نەمەسە جاعدايلار بايقالعان كەزدە كەمەلەرگە اقپاراتتار مەن نۇسقاۋلار بەرۋدi; 7) كەمەلەردi راديولوكاتسيالىق الىپ ءوتۋدi, وندا كققب لوتسمان-وپەراتورى الىپ وتەتiن كەمەنi قابىلدانعان كوورديناتتار جۇيەسiندەگi ونىڭ ورنالاسقان ورنى تۋرالى تۇراقتى تۇردە حابارلايدى; 8) كەمەلەر, جاعالاۋلىق ۇيىمدار مەن قىزمەتتەر اراسىندا بايلانىس ورناتۋعا جاردەمدەسۋدi; 9) كققب iس-قيمىلى ايماعىندا اۆاريالىق-قۇتقارۋ, سۋ ءتۇبiن تەرەڭدەتۋ, تiركەپ سۇيرەۋ جانە باسقا ارنايى جۇمىستاردا جاردەمدەسۋدi جۇزەگە اسىرادى. 37. كەمەلەردi راديولوكاتسيالىق الىپ ءوتۋ كەز كەلگەن كورiنiم جاعدايىندا ەركىن تۇردە بەرىلگەن كەمەنiڭ ءوتiنiمi بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى. جاعالاۋداعى راديولوكاتسيالىق ستانتسيالارمەن (جرسج) جابدىقتالعان بارلىق پورتتار مەن كانالدار, ەگەر پورت كاپيتانىنىڭ وكىمىمەن وزگە تالاپتار قويىلماسا, 2 ميل جانە ودان تومەن كوزبەن شولىپ كورۋ كەزiندە مiندەتتi راديولوكاتسيالىق الىپ ءوتۋ بەلگiلەنەدi. 38. راديولوكاتسيالىق الىپ ءوتۋ ءتارتiبiن كققب وپەراتورى پورت كاپيتانىمەن الىپ ءوتۋ باستالعانعا دەيiن كەلiسەدi. راديولوكاتسيالىق الىپ ءوتۋ پروتسەسiندە كەمەلەر ورتالىعىنان اقپارات الادى جانە وعان قولدانىلاتىن iس-قيمىلدار تۋرالى حابارلايدى. راديولوكاتسيالىق الىپ ءوتۋدiڭ باستالۋى مەن اياقتالۋىن ورتالىعى جاريالايدى. 39. ورىنداۋ ءۇشiن: 1) قوزعالىس كەزەگiنە; 2) قوزعالىس باعىتى مەن جىلدامدىعىنا; 3) زاكiرگە قويۋ ورنىنا; 4) تiكەلەي قاۋiپتiڭ الدىن الۋ iس-قيمىلدارىنا قاتىستى ناۆيگاتسيالىق ورتالىعىنىڭ نۇسقاۋلارى مىندەتتى بولىپ تابىلادى. كەمە ناۆيگاتسيالىق ورتالىعىنىڭ نۇسقاۋلارىن ورىنداۋ مۇمكiن بولمايتىن بارلىق جاعدايلار تۋرالى, سەبەپتەرi مەن ءوزiنiڭ ودان ارعى نيەتi تۋرالى حابارلايدى. 40. كقبق iس-قيمىلدارى ايماعىنا جەتكەنگە دەيiن تەڭiزدەن كەلەتiن كەمەلەر وسى ايماقتىڭ قوزعالىسىن رەتتەيتiن ناۆيگاتسيالىق ورتالىعىمەن ۋلتروقىسقا تولقىندا راديوبايلانىس جاسايدى. 41. كەمە ناۆيگاتسيالىق ورتالىعىمەن بiرiنشi بايلانىس سەانسى كەزiندە مىنالاردى: 1) كەمەنiڭ ءتۇرi, اتاۋى مەن مەملەكەتتىك تيىستىلىگى (تۋى); 2) ايماققا كiرۋ ۋاقىتىن; 3) مانەۆر جاساۋ رەجيمiندەگi جىلدامدىعىن; 4) باراتىن پورتىن; 5) جالپى سىيىمدىلىعى مەن ولشەۋ كۋالiگi بويىنشا نەگiزگi ولشەمدەرiن; 6) ناقتى شوگۋiن; 7) جۇك ءتۇرi مەن سانىن; 8) كەمە راديولوكاتسيالىق ستانتسياسىنىڭ جاي-كۇيi تۋرالى مالiمەتتەردi; 9) ءجۇزۋ جانە مانەۆر جاساۋ قاۋiپسiزدiگiنە اسەر ەتەتiن شەكتەۋلەر تۋرالى اقپاراتتى حابارلايدى. 42. ناۆيگاتسيالىق ورتالىعىنىڭ سۇراتۋى كەزiندە كەمە ءوزiن تانىتۋ ماقساتىندا قاندايدا بiر بەلگiنiڭ قاسىندا ءوزiنiڭ ورنىن كورسەتۋگە ء(اربiر جەكە جاعدايدا ناقتى كورسەتiلەدi) نەمەسە تانىتۋ مانەۆرلەرiن جاساۋعا مiندەتتi. 43. ناۆيگاتسيالىق ورتالىعى كەمەگە قوزعالىس باعىتىن, زاكiرگە تۇرۋ ورنىن كورسەتەدi, سونداي-اق باسقا قاجەتتi مالiمەتتەردi حابارلايدى. 44. ايلاقتا نەمەسە زاكiردە تۇرعان كەمە قوزعالۋ باستالعانعا دەيiن ول ايماقتا ورنالاسقان ناۆيگاتسيالىق ورتالىعىمەن راديو نەمەسە تەلەفون بايلانىسىن قۇرادى. 45. كەمەلەر باسقا ارنا كورسەتiلمەسە, ايماعىندا بولاتىن ناۆيگاتسيالىق ورتالىعىنىڭ جۇمىس ارناسىندا تۇراقتى راديوۆاحتانى (كەزەكشiلiكتi) اتقارادى. 46. ناۆيگاتسيالىق ورتالىعىنىڭ كەمەلەرمەن راديوبايلانىسى, سونداي-اق اعىمداعى راديولوكاتسيالىق اقپارات قۇجاتتالادى. جازبالار ءۇش كۇن بويى ساقتالادى. ەگەر اۆاريالىق وقيعا مەن اۆاريالىق جاعدايلار ورىن السا, جازبالار تەرگەۋ جۇرگiزۋ اياقتالعانعا دەيiن ساقتالادى. 3. كەمەلەردiڭ پورتقا كiرۋi جانە پورتتان شىعۋ ءتارتiبi 1-پاراگراف. جاقىنداۋ تۋرالى اقپارات 47. كەمەنiڭ باراتىن پورتىنا جاقىنداۋى تۋرالى اقپاراتتى مىناداي جاعدايدا: كەمە كاپيتانى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تەڭiز پورتىنا كەلە جاتقان كەزدە - پورت ديسپەتچەرiنە, پورت كاپيتانىنا جانە قاجەت بولعان كەزدە باسقا مەكەنجايلارعا بەرەدi. 48. جاقىنداۋ تۋرالى اقپارات 48 ساعات بۇرىن, ەكiنشi رەت 24 ساعات بۇرىن بەرiلەدi جانە جاقىنداپ كەلگەنگە دەيiن 4 ساعات بۇرىن ناقتىلانادى. ءوتۋ ۇزاقتىعى كەمiندە 48 ساعات بولعاندا – جونەلتۋ پورتىنان شىققاننان كەيiن 2 ساعات شەگiندە بەلگiلەنەدi. بالىق اۋلاۋ كاسiپشiلiك فلوتى كەمەلەرiنiڭ كاپيتاندارى كاسiپتi بiتiرۋ ۋاقىتىن, سونداي-اق پورتقا جاقىنداۋ ۋاقىتىن 48 ساعاتتان كەشiكتiرمەي حابارلايدى. 49. كەمە پورت اكۆاتورياسىندا تەلەگرافتىق جانە تەلەفوندىق راديوستانتسيالاردان باسقا, ۋلتراقىسقا تولقىندى راديوستانتسيالار مەن سپۋتنيكتiك بايلانىسى قۇرالدارىن پايدالانادى. 50. وسى قاعيدانىڭ 41 پۋنكتىندە كورسەتىلگەن مالىمەتكە قوسىمشا كەمە كاپيتانى (كەمە يەسi) جاقىنداۋ تۋرالى اقپاراتتا مىناداي دەرەكتەردi حابارلايدى: 1) اگەنت جانە يەسiنiڭ اتىن; 2) جونەلتۋ پورتىن (سوڭعى كiرگەن پورتى, كاسiپ جاساۋ اۋدانى, بۇرعىلاۋ قوندىرعىسى جانە باسقالارى); 3) كەمەنiڭ باسىمەن جانە ارتىمەن شوگۋiن; 4) ەكيپاج مۇشەلەرi مەن جولاۋشىلار سانىن, ەگەر بولسا, اۋرۋلاردىڭ سانىن; 5) جۇك اتاۋىن, ونىڭ ەرەكشە قاسيەتتەرiن, فۋميگانتتىڭ اتاۋىن (ەگەر جۇك كەمەدە فۋميگاتسياعا ۇشىراسا), جۇكتiڭ كەمەدە: پالۋبادا, تۆيندەكتە, تريۋمدە (تولاسسىز تريۋمدەر بار بولعاندا – ءاربiر ليۋك بويىنشا) ورنالاسۋىن, ۇزىن ولشەمدi جۇكتەردiڭ بiر ورنىنىڭ ۇزىندىعى مەن اۋىر سالماقتا جۇكتەردiڭ ماسساسىن (3 ت جوعارى), ال جۇك تيەۋگە بارا جاتقان تانكەر ءۇشiن - ايلاق الدىنداعى باللاست ماسساسى مەن باللاستان بوساتۋ ۋاقىتىن, بۇرىن اكەلiنگەن جۇكتiڭ اتاۋىن; 6) جۇك الۋشىنىڭ اتاۋىن; 7) بۋنكەرگە, تۇششى سۋعا, جابدىقتارعا قاجەتتiلiگiن; 8) قوسىمشا تەحنيكالىق جانە جوندەۋ وپەراتسيالارىن ورىنداۋ قاجەتتiلiگiن, سونداي-اق مىنالارعا: ليالدى, باللاستىق, شارۋاشىلىق-فەكالدى اعىندى سۋلاردى جانە قاتتى قوقىستى تاپسىرۋ ءۇشiن جيناۋشى كەمەگە; تiركەپ سۇيرەتەتiن كەمەلەر مەن تiركەپ سۇيرەۋ قىزمەتiنە; مۇز جارۋدى قامتاماسىز ەتۋگە; لوتسمانعا ءوتiنiم بەرەدi. 51. كەمەنiڭ بارار مەكەنجايى وزگەرگەندە كاپيتان العاشقى باراتىن پورتقا بەرiلگەن وتiنiمدەردi راديوگراممامەن جويادى. 52. كەمە كاپيتانى ءوزiنiڭ جاقىنداۋ تۋرالى اقپاراتىندا كەمەنiڭ جۇك قوندىرعىلارىنىڭ (مەحانيزمدەرiنiڭ) اقاۋلارى تۋرالى حابارلايدى. 53. پورتتىڭ ديسپەتچەرلiك قىزمەتi كەمەنiڭ ارقانداپ بايلاناتىن ورنى مەن تيەۋ-ءتۇسiرۋ نەمەسە باسقا جۇمىستاردىڭ ورىنداۋ ءتاسiلi تۋرالى كەمەنiڭ پورتقا كەلۋiنە دەيiن 4 ساعاتتان كەشiكتiرمەي كەمەگە حابارلايدى. 54. ەركىن تۇردە بەرىلگەن مۇز جارۋدى قامتاماسىز ەتۋ وتiنiمiندە كiرۋ تۋرالى اقپاراتقا قوسىمشا مىنالار: 1) سۋ سىيىمدىلىعى; 2) باس قوزعالتقىشتىڭ ۇلگiسi مەن قۋاتى; 3) مۇزدىق سىنىپتالۋى (مۇزدىق بەكiتۋلەردiڭ بار بولۋى مەن ساناتى); 4) كەمەنiڭ مۇزدان الىپ وتۋiنە اسەر ەتەتiن تەحنيكالىق جاي-كۇي ەرەكشەلiكتەرi; 5) ەسۋ ۆينتiنiڭ ماتەريالى; 6) وتىن, سۋ, ازىق-تۇلiكتiڭ بار بولۋى جانە تاۋلiكتiك شىعىسى حابارلانادى. 55. كەمەلەردiڭ ەڭ بولماسا بiرەۋi گاز-تاسۋشى, حيميا-تاسۋشى, مۇناي قۇيۋ كەمەسi نەمەسە ءوزiنiڭ شوگۋiمەن ىعىسىپ قالعان, جارىلۋ قاۋپi بار جۇكتi تاسيتىن كەمە, سونداي-اق سۇيرەتكiش كەرۋەن بولىپ تابىلسا, ولاردىڭ پورتقا/پورتتان بiر مەزگiلدەگi كiرۋگە جانە شىعۋعا جول بەرىلمەيدى. 2-پاراگراف. كەلۋدi رەسiمدەۋ 56. كەمەنiڭ پورتقا كەلۋi پورتتىڭ تەڭiز اكiمشiلiگiندە شەكارالىق, كەدەندiك, سانيتارلىق جانە كارانتين تالاپتارىن ساقتاي وتىرىپ كەلگەن ساتiنەن باستاپ 24 ساعات iشiندە رەسiمدەلەدi. كەمەنiڭ كەلۋi جالپى دەكلاراتسيا, كەمە ءرولi مەن جولاۋشىلار تiزiمi ۇسىنىلۋى بويىنشا رەسiمدەلەدi. 57. شەتەل كەمەسiنiڭ كاپيتانى پورتقا كەلگەن كەزدە قوسىمشا كونۆەنتسيالىق قۇجاتتاردى (تەڭىز كولىگى سالاسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى قاتىسۋشى بولىپ تابىلاتىن حالىقارالىق كونۆەنتسيا انىقتاماسى, كۋالىگى جانە سەرتيفيكاتى) ۇسىنادى. كاپيتان مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگانىنا تاسىلاتىن جۇكتەرگە بار كونوسامەنتتi جانە تاسىمالداۋ قۇجاتتاردى ۇسىنادى. 58. ەگەر ۋاكiلەتتi ورگان نەمەسە باسقا بiلiكتiلiك قوعامى ولاردىڭ تەحنيكالىق جاي-كۇيiن باقىلاۋعا جاۋاپ بەرەتiن قوندىرعىلار نەمەسە جابدىقتار مەن مەحانيزمدەر سىنىپ, بۇلiنسە كەمە كاپيتانى پورتقا كەلگەن بويدا وسى جونiندە جازباشا حابارلايدى. 59. پورت كاپيتانىنىڭ وكىمى جانە شەكارالىق باقىلاۋ ورگاندارىنىڭ كەلىسىمى بويىنشا كەمەنىڭ كەلۋىن (شىعۋىن) رەسىمدەۋ پورتتىڭ سىرتقى رەيدىندە جۇزەگە اسىرىلادى. 3-پاراگراف. شىعۋدى رەسiمدەۋ 60. كەمەنiڭ رەيسكە شىعۋىن رەسiمدەۋدi پورتتىڭ تەڭiز اكiمشiلiگi جۇزەگە اسىرادى. رەسiمدەۋ كەمەدە پورتتىڭ تەڭىز اكىمشىلىگى نەمەسە باسقا بiلiكتiلiك قوعامى بەرگەن كەمەنiڭ جارامدى تەحنيكالىق جانە تەڭiزدە ءجۇزۋ جاي-كۇيiن راستايتىن قۇجاتتارى بار بولعان, سونداي-اق ورتتەن قورعاۋ جانە سانيتارلىق-كارانتيندiك باقىلاۋ تاراپىنان كەدەرگi بولماعان كەزدە عانا جۇرگiزiلەدi. 61. كەمەنiڭ تەڭiزگە شىعۋ دايىندىعىن تەڭiز پورتىنىڭ كاپيتانى تەكسەرەدi. 62. تەڭىز پورتىنىڭ كاپيتانى كەمەنiڭ تەڭiز پورتىنان شىعۋىنا مىنا جاعدايلاردا: 1) كەمە تەحنيكالىق رەگلامەنتتەردە بەلگiلەنگەن قاۋiپسiزدiك تالاپتارىنا سايكەس كەلمەسە; 2) تيەۋگە, جابدىقتاۋعا, ەكيپاجدى جاساقتاۋعا قويىلعان تالاپتار بۇزىلعاندا نەمەسە كەمەنiڭ ءجۇزۋ قاۋiپسiزدiگiن, ونداعى ادامداردىڭ ءومiرi مەن دەنساۋلىعىنا قاتەر توندiرەتiن باسقا دا كەمشiلiكتەر, سونداي-اق تەڭiز ورتاسىنا زالال كەلتiرۋ قاۋپi بولعاندا; 3) كەمە قۇجاتتارىنا قويىلاتىن تالاپتار بۇزىلعاندا; 4) تيiستi مەملەكەتتiك ورگاندار (شەكارالىق, سانيتارلىق-كارانتيندiك, فيتوسانيتاريالىق, مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارى جانە وزگە) ۇيعارىم بەرگەندە; 5) تەڭiز پورتىنىڭ مiندەتتi قىزمەت كورسەتكەنi ءۇشiن اقى, تولەنبەگەندە رۇقسات بەرۋدەن باس تارتادى. 63. كەمەلەردi پورتتان شىعۋعا دايىنداعاندا تەكسەرۋ كەزiندە ايقىندالعان بارلىق بۇزۋشىلىقتار مەن كەمشiلiكتەر تۋرالى پورتتىڭ تەڭiز اكiمشiلiگiنiڭ وكiلi ينسپەكتسيالاۋشى ادامداردىڭ ەسكەرتۋلەرi جانە وكiمدەرi جۋرنالىنا ەركىن تۇردە رەسىمدەلگەن جازبا جازادى جانە ەركىن تۇردە اكتi جاسايدى. كەمەنiڭ شىعۋىن رەسiمدەۋ كەزiندە پورتتىڭ تەڭiز اكiمشiلiگi وكiلiنە ەسكەرتۋلەر جويىلعانى تۋرالى بەلگiلەر سوعىلعان اكتiنiڭ داناسى ۇسىنىلادى. 64. كەمە كاپيتانى تەڭiز پورتىنان شىعۋدى رەسiمدەۋ ءۇشiن پورتتىڭ تەڭiز اكiمشiلiگiنiڭ وكiلiنە: 1) جالپى دەكلاراتسيانى نەمەسە شىعۋ قۇقىعىنا ءوتiنiشتi; 2) كەمە; 3) كونۆەنتسيالىق قۇجاتتارى; 4) ەكيپاج مۇشەلەرiنiڭ ديپلومدارى مەن بiلiكتiلiك كۋالiكتەرiن; 65. تiركەپ سۇيرەتiلەتiن كەمەنiڭ شىعۋى وندا كاپيتان باسقاراتىن ەكيپاج بولعان كەزدە وسى قاعيدانىڭ 69-تارماعىنا سايكەس رەسiمدەلەدi. تiركەپ سۇيرەتiلەتiن كەرۋەننiڭ شىعۋىن تiركەپ سۇيرەتەتiن كەمە كاپيتانى رەسiمدەيدi. تiركەپ سۇيرەتiلەتiن اسكەري ەمەس كەمەنiڭ شىعۋىن رەسiمدەۋ كەزiندە پورتتىڭ تەڭiز اكiمشiلiگiنە مىنالار: 1) تەڭiز تiركەپ سۇيرەۋلەرiنiڭ قاۋiپسiزدiگiن قامتاماسىز ەتۋ جونiندەگi نۇسقاۋلىق 2) ءوتۋ جوسپارى; 3) تiركەپ سۇيرەۋ جەلiسiنiڭ سىزباسى مەن ەسەبi ۇسىنىلادى. شەكتەۋلi جۇزۋدەگi كەمەلەر مەن وبەكتiلەردi تەڭiزدە تiركەپ سۇيرەۋ كەزiندە كونسترۋكتورلىق بيۋرو ازiرلەگەن جانە كەمە قاتىناسىنىڭ تىركەلىمىمەن نەمەسە وزگە بiلiكتi قوعام ماقۇلداعان كونۆەرتتەۋ, ءارتۇرلi كونسترۋكتسيالاردى, تiركەپ سۇيرەۋ قوندىرعىسىنىڭ بەكiتپەلەرiن, كورپۋستى نىعايتۋ جۇيەسiن جانە باسقالارىن ۇسىنادى. تiركەپ سۇيرەۋدi رەسiمدەۋ كەزiندە, سونداي-اق تiركەپ سۇيرەۋشiنiڭ دە تiركەپ سۇيرەتiلەتiن كەمەنiڭ دە تەڭiزدە ءجۇزۋ جاي-كۇيiن تەكسەرۋدىڭ ەركىن تۇردە رەسىمدەلگەن اكتiسi تiركەپ سۇيرەتۋگە رۇقسات ەتiلەتiن جازبامەن بiرگە ۇسىنىلادى. 66. ەگەر كەمە تابيعي قۇبىلىستار نەمەسە اۆاريالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارىنا قاتىسۋعا تەڭىز پورتى كاپيتانىنىڭ بۇي­رىعى بويىنشا پورتتان شىققان بولسا, شىعۋدى رەسiمدەۋ تالاپ ەتiلمەيدi. وسىنداي كەمەنiڭ كاپيتانى, ەگەر ءمۇم­ك­iن بولعان جاعدايدا پورتتىڭ تەڭiز اكiمشiلiگiنە ءوزiنiڭ قولىندا بار بارلىق قۇرالدارمەن شىعاتىنى تۋرالى حاباردار ەتەدi. 67. شىعۋعا ارنالعان رۇقسات 24 ساعات iشiندە كۇشiندە بولادى, ول تەلەفون بويىنشا نەمەسە ۋلتراقىسقا تولقىندى راديوبايلانىستا بەرiلەدi. 68. پورتتا كەمەنi بەلگiلەنگەن مەرزiمنەن ارتىق كiدiرگەن جاعدايدا كەمە كاپيتانى بۇل تۋرالى پورتتىڭ تەڭiز اكiمشiلiگiنە حابارلايدى جانە شىعۋدى قايتادان رەسiمدەيدi. 69. شىعۋدى رەسiمدەۋدەن كەيiن ەكيپاج قۇرامىندا نەمەسە كەمەنiڭ تەحنيكالىق جاي-كۇيiندە وزگەرiستەر بولعان جاعدايدا كاپيتان بۇل جونiندە پورتتىڭ تەڭiز اكiمشiلiگiنە حابارلايدى جانە شىعۋدى قايتادان رەسiمدەيدi. 70. وسى قاعيدانىڭ 59-تارماعىندا كوزدەلگەن جاعدايلاردا كەمەنiڭ شىعۋىن رەسiمدەۋ پورتتىڭ سىرتقى رەيدiندە جۇزەگە اسىرىلادى. 4. كەمەلەردiڭ پورتتا تۇرۋ ءتارتiبi 1-پاراگراف. كەمەلەردiڭ رەيدتە تۇرۋى 71. ەگەر پورتتا كقبق بولماسا, كەمەلەردi زاكiرگە قويۋ نەمەسە تۇرۋ ورنىن وزگەرتۋ ءاربiر جاعدايدا تەڭىز پورتى كاپيتانىنىڭ وكىمىمەن ورىندالادى, ول جونiندە كاپيتان پورتتىڭ كەزەكشi ديسپەتچەرiنە حابارلاپ وتىرادى. 72. كەمەلەردە جانە وزگە دە ءجۇزۋ قۇرالدارىندا كقاحە-72 كوزدەلگەندەردەن باسقا ناۆيگاتسيالىق بەلگi بولىپ كورiنۋi مۇمكiن وتتاردى كوتەرۋگە رۇقسات ەتiلمەيدi. 73. زاكiردە تۇرعان كەمەلەر ۋلتراقىسقا تولقىندى راديوبايلانىستا راديوۆاحتانى اتقارادى, ارناسى 16 (156,8 مگتس). 74. تاۋلiكتiڭ قاراڭعى مەزگiلiندە زاكiردە تۇرعان كەمەدە شتاتتىق سىرتقى جارىقتاندىرۋ قوسىلادى. 75. كقاحە-72 كوزدەلگەن وتتار مەن بەلگiلەردەن باسقا ارتقى جاعىندا زاكiرمەن (ۆەرپتەرمەن) بەكiتiلiپ, رەيدتە تۇرعان كەمە تاۋلiكتiڭ قاراڭعى مەزگiلiندە اق وت, ال كۇندiز كەمەنiڭ ارتقى جاعىندا بورت بيiكتiگiنiڭ جارىمىنا دەيiن زاكiر شىنجىرىنىڭ قاسىندا تومەن تۇسiرiلگەن قىزىل تۋ بەكiتiلەدi. 76. كاتەرلەر مەن شليۋپكالاردى سۋعا ءتۇسiرۋ تەڭiز پورتىنىڭ كاپتانىنىڭ وكىمىمەن عانا جۇرگiزiلەدi. وسى تالاپ سۋعا باتقاندارعا كومەك كورسەتۋ جانە اۆاريالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارىن ورىنداۋ ءۇشiن كەمەدەگi ءجۇزۋ قۇرالدارىن جەدەل پايدالانۋ قاجەت بولعان جاعدايعا جاتپايدى. 2-پاراگراف. ايلاقتاردى كەمەلەردi ارقانداپ بايلاۋعا دايىنداۋ 77. ايلاق يەسi كەمەلەردiڭ كiرۋi مەن شىعۋىنا ايلاق دايىندىعىن قامتاماسىز ەتەدi. 78. ايلاقتاردى دايىنداعان كەزدە: 1) كiرەتiن كەمەنi ارقانداپ بايلاۋ ءۇشiن ايلاقتىڭ جەتكiلiكتi بوس ۇزىندىعى قامتاماسىز ەتiلەدi; 2) قالىپتى ارقانداپ بايلاۋعا (ارقاننان بوساتۋعا) كەدەرگi بولاتىن جۇكتەر مەن باسقا زاتتاردان ايلاق كوردونى بوساتىلادى; 3) ارقانداۋ (ارقاننان بوساتۋعا) بويىنشا جۇمىستار جۇرگiزiلەتiن ايلاقتىڭ كوردون ماڭىنىڭ بولiگi مۇز بەن قاردان تازارتىلادى جانە بارلىق ۇزىندىعى بويىنا قۇم شاشىلادى; 4) كوردون ماڭىنىڭ كراندارى شىعارىلادى; 5) ارقانداپ بايلاۋ ايلاعىندا بارلىق كولiك تۇرلەرiنiڭ جۇمىستارى مەن قوزعالىسى توقتاتىلادى; 6) تاۋلiكتiڭ قاراڭعى ۋاقىتىندا ايلاقتىڭ تولىق جارىقتاندىرۋ جۇيەسi قوسىلادى. كەمەنiڭ ارقانداپ بايلاناتىن ورنى, ياعني فورشتەۆتiڭ تۇرعان جەرiن ايلاق يەسiنiڭ وكiلi بىلاي كورسەتەدi: كۇندiز - قىزىل تۋمەن, تۇندە - قىزىل وتپەن. 79. كەمە كاپيتانى ارقانداپ بايلاۋعا دەيiن پورت ديسپەتچەرiنەن ايلاقتىڭ جاي-كۇيi, بوس كiرەبەرiس ولشەمi تۋرالى, ايلاققا كiرەبەرiستەگi جانە ونىڭ بويىنداعى تەرەڭدiك تۋرالى اقپارات الادى. 3-پاراگراف. كەمەلەردi ارقانداپ بايلاۋ 80. كەمەنi ايلاققا ارقانداپ بايلاۋ ءۇشiن ايلاق يەسi وسى قاعيداعا 4-قوسىمشادا كورسەتiلگەن ەسەپتi نەگiزگە الىپ سانى كەمەنiڭ جالپى سىيىمدىلىعىنا بايلانىستى بولاتىن ارقانداپ بايلاۋشىلاردى بولەدi. كەمەنi ايلاقتا تۇرعان كەمە بورتىنا ارقانداپ بايلاۋ كەزiندە سوڭعىسى ءوز ەكيپاجىنىڭ كۇشiمەن ءوز بورتىنىڭ كرانتستى قورعالۋىن قامتاماسىز ەتەدi جانە كەمەگە لاقتىراتىن ارقان ۇشتارىن قاعىپ الادى. جاعالاۋداعى ارقان ۇشتارىن قاعىپ الۋدى ايلاق يەسi قامتاماسىز ەتەدi. 81. شاعىن كولەمدi كەمە ايلاققا تەڭiز پورتىنىڭ كاپيتانىنىڭ وكىمىمەن عانا ارقانداپ بايلانادى. 4-پاراگراف. كەمەلەردiڭ ايلاقتا تۇرۋى 82. كەمەلەردi ايلاق جانىندا ورنالاستىرۋ پورت ديسپەتچەرلەرi پورتتىڭ تەڭiز اكiمشiلiگi وكىلىنىڭ كەلiسiمi بويىنشا, ال بورتتا جارىلۋ قاۋپi بار نەمەسە جەڭiل تۇتاناتىن جۇكتەر بولسا پورتتىڭ ءورتتi قاداعالاۋ كەزەكشi ينسپەكتورىنىڭ كەلiسiمi بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى. كەمەلەر اراسىنداعى قاشىقتىق كەمiندە 10 مەتر بولادى. 83. كەمەلەر مەن پورتتىق جۇزبەلi قۇرالداردى ءورت پيرستەرiنە قويۋعا رۇقسات ەتiلمەيدi. 84. ايلاق جانىندا بورتى بورتىنا تiرەلiپ (لاگىمەن) تۇراتىن كەمەلەردiڭ جەتكiلiكتi سانى ءاربiر ناقتى جاعدايدا تەڭىز پورتى كاپيتانىنىڭ وكىمىمەن بەلگiلەنەدi. وسىنداي تۇرۋعا ەكi كەمەنiڭ كاپيتاندارى كەلiسكەن كەزدە وندiرiستiك قاجەتتiلiك جاعدايلارىندا تەڭىز پورتىنىڭ كاپيتانى رۇقسات بەرەدi. 85. بۋنكەردەن بۋنكەرگە تiركەپ سۇيرەيتiن كەمەلەردi جiبەرۋ وپەراتسيالارىن قوسپاعاندا, بiرەۋiنiڭ بورتىندا جارىلىس قاۋپi نەمەسە جەڭiل تۇتاناتىن جۇكتەرi بار, بiر-بiرiنە لاگىمەن ارقانداپ بايلانعان ەكi كەمەنiڭ تۇرۋىنا رۇقسات ەتiلمەيدi. 86. ايلاق جانىندا ارقانداپ بايلانعان كەمەنiڭ كاپيتانى سۋ بەتiنiڭ, ايلاق پەن سۋ ءتۇبiنiڭ لاستانۋى مەن قوقىستانۋىن بولدىرماۋ, سونداي-اق تراپتار اۋدانىنداعى جەرلەردi قار مەن كiردەن تۇراقتى تازالاۋدى ۇيىمداستىرۋ ءۇشiن بارلىق شارالاردى قابىلدايدى. 87. پورت كەمەدە جينالعان لاستانعان سۋلاردىڭ جانە تۇرمىستىق قالدىقتاردىڭ كەز كەلگەن ءتۇرiن قابىلداۋدى قامتاماسىز ەتەدi. 88. قاتتى اجىراتىلعان مۇناي ونiمدەرiنiڭ قالدىقتارى, مايلانعان شۇبەرەكتەر, قوقىس, ۇساق ىدىستار, تەحنيكالىق, تاعام جانە باسقا تۇرمىستىق قالدىقتار ءوتiنiم بويىنشا كەمەدەن پورت ۇسىنعان ارنايى ىدىسپەن شىعارىلادى. 89. پورتتا ايلاق ماڭىندا تۇرعان كەمەدە سالقىنداتۋ سۋىنىڭ قۇيۋ شپيگاتتارىن ارنايى قالقاندارىمەن جابۋ, ال بورت سىرتىنا شىعارىلاتىن پايدالانىلعان بۋلاردى قوسىمشا قۇبىرلارمەن سۋعا جiبەرۋ قاجەت. قالقاندار كەمە ايلاققا كەلگەنگە دەيiن ورناتىلادى. 90. ايلاققا كەمەدەن بەرiلەتiن تۇسكiشتەر مەن تراپتار بەرiك بەكiتiلەدi جانە تۇتقالارمەن نەمەسە لەەرلەرمەن, باسقىشتار اۋدانىندا جiبi كەمiندە 30 م بولاتىن قۇتقارۋ شەڭبەرiمەن جابدىقتالادى. تراپتار مەن باسقىشتار الاڭشالارىندا ادامداردىڭ سۋعا قۇلاۋىن بولدىرمايتىن قورشاعىش تورلار تارتىلادى. تاۋلiكتiڭ قاراڭعى ۋاقىتىندا تراپتار (باسقىشتار) جارىقتاندىرىلادى. 91. كەمە جوندەۋ زاۋىتىنىڭ كاپيتانى جوندەلەتiن كەمەلەر مەن ءجۇزۋ قۇرالدارىنىڭ قاۋiپسiز تۇرۋىن ۇيىمداستىرادى. 92. ايلاقتا تۇرعان كەمەدە تاۋلiكتiڭ قاراڭعى ۋاقىتىندا سىرتقى جارىقتاندىرۋ, سونداي-اق كقاحە-72 سايكەس وتتار قوسىلادى. سۇيىق وتىنى بار تانكەر مەن بۋنكەرلەۋشi, ەگەر ونىڭ جۇك تانكەرi جۇك قالدىعى مەن گازدان تازالانباسا, جوعارىدا اتالعان وتتاردان باسقا, بۇكiل كوكجيەكتەن كورiنەتiن, كەمiندە 2 ميل كورiنۋ ۇزاقتىعىمەن, نەعۇرلىم كورiنەتiن جەردi بiر قىزىل وت, ال وسى قاعيدانىڭ 1-قوسىمشاسىنا سايكەس پورتقا كەمەلەردiڭ كiرۋi مەن پورتتان شىعۋىن رەتتەيتiن سيگنالدارعا سايكەس كۇندiز – حالىقارالىق سيگنالدار جيناعى بويىنشا ۆ (براۆو) تۋىن كوتەرەدi. 93. ايلاقتا تۇرعان كەمەدە ونىڭ مولشەرi مەن ۆەدومستۆولىق تيەسiلiگiنە قاراماستان باسقىش الدىندا ۆاحتا (كەزەكشi) قويىلادى. ۆاحتالىق قىزمەت پورتتىڭ تەڭiز اكiمشiلiگi تەلەفوندارىنىڭ نومiرلەرiمەن قامتاماسىز ەتiلەدi. 94. ايلاقتا ارقاندالعان كەمە, ەگەر ابونەنتپەن جاعالاۋلىق تەلەفون جەلiسiمەن بايلانىسۋ مۇمكiن بولماسا, سپۋتنيكتiك نەمەسە ۋلتراقىسقا تولقىن راديوبايلانىسىن پايدالانادى. 95. باس قوزعالتقىشتاردىڭ, رۋل, زاكiر جانە ارقاندى قوندىرعىلاردىڭ iستەن شىعۋىنا بايلانىستى كەمە جۇمىستارى, سونداي-اق بورت سىرتىندا شليۋپكادان نەمەسە باسقا ءجۇزۋ قۇرالدارىنان iستەلەتiن جۇمىستار تەك تەڭىز پورتى كاپيتانىنىڭ رۇقساتىمەن ورىندالادى. 96. اۆاريالىق كەمەگە جاقىن تۇرعان نەمەسە ونىڭ جانىنان وتەتiن كەمەلەر ادامداردى, كەمەنi, جۇك جانە باسقا مۇلiكتەردi قۇتقارۋ جونiندە شارالار قابىلدايدى. بۇل iس-قيمىلداردى قۇتقارۋ ۇيلەستiرۋشi ورتالىعى, ال ونداي بولماعان جاعدايدا پورت تەڭiز اكiمشiلiگiنiڭ وكىلى ۇيلەستiرەدi. 97. ەكيپاجدىڭ ولاردا تۇراقتى بولۋى ءۇشiن بەيiمدەلمەگەن شاعىن كولەمدi كەمەلەردiڭ يەلەرi كەمەلەردiڭ تاۋلiك بويعى كۇزەتi مەن ولاردىڭ تۇراعىن قاداعالاۋدى قامتاماسىز ەتەدi. 98. جۇك وپەراتسيالارى كەزiندە كەمەنiڭ 5 0 اسپايتىن بiر جاعىنا قيسايۋىنا رۇقسات ەتiلەدi. جۇك جۇمىستارى ءاربiر قايتا تيەۋ تەتiكتەرi ءۇشiن پاسپورت دەرەكتەرiنە سايكەس جەل جىلدامدىعى ارتىق بولعان كەزدە جۇرگiزiلەدi. ايلاقتىڭ جانىندا تۇراتىن كەمەلەرگە بورتتان تىس جۇك كراندارىن, جەبەلەردi, تراپتاردى, شليۋپبالكالاردى جانە كەمەدە نەمەسە ايلاقتا جۇك وپەراتسيالارىنا كەدەرگi جاسايتىن باسقا دا زاتتاردى ۇستاۋعا رۇقسات ەتىلمەيدى. 5-پاراگراف. تۇرۋ ورنىن اۋىستىرۋ 99. تۇرۋ ورنىن الداعى اۋىستىرۋ تۋرالى پورتتىڭ كەزەكشi ديسپەتچەرى كەمە كاپيتانىنا جۇمىس ۋاقىتىندا, ەگەر تەڭىز پورتىن كاپيتانىنىڭ وكىمىمەن وزگە مەرزiمدەر بەلگiلەنبەسە 2 ساعاتتان كەشiكتiرمەي حابارلايدى. 100. كەمە ورنىن اۋىستىرعان جانە باسقا كەمەنiڭ بورتىنا ۇستiنەن ارقانداپ بايلانعان جاعدايدا, وندا سوڭعى كەمە بۇل جونiندە اۋىسۋ باستالارعا دەيiن كەمiندە 1 ساعات بۇرىن ەسكەرتiلەدi. 101. كەمەنi بiر ايلاقتان باسقاسىنا اۋىستىرۋ نەمەسە ونى ايلاقتان رەيدتكە اپارۋ كەمەدە كاپيتان نەمەسە كەمە كاپيتانىنىڭ اعا كومەكشiسi بولعان كەزدە جۇرگiزiلەدi. 102. ايلاق بويى كەمەنi الداعى قايتا تارتۋ جاعدايىندا, وعان باسقا كەمەدەن اكەلiنگەن ارقاندار, بۇل جونiندە باسقا كەمە كاپيتانىنىڭ ۆاحتا كومەكشiسiنە حابارلانعاننان كەيiن بەرiلەدi. ەگەر ارقانداردى بەرۋ كەزiندە ولار باسقا كەمە ارقاندارىمەن قىستىرىلىپ قالسا, باسقا كەمەنiڭ ۆاحتا قىزمەتi ءوزiنiڭ بايلاۋ ارقاندارىن وسى ۋاقىتقا بوساتادى. 6-پاراگراف. داۋىل كەزiندەگi iس-قيمىلدار 103. پورتتىڭ تەڭiز اكiمشiلiگi اۋا رايىنىڭ كۇرت بۇزىلاتىنى تۋرالى دەرەكتەر الىسىمەن پورت اكۆاتورياسىنداعى كەمە يەلەرiنiڭ ديسپەتچەرلiك قىزمەتiنە جانە پورت ايلاقتارىندا تۇرعان بارلىق كەمەلەردiڭ كاپيتاندارىنا جەدەل حابارلايدى. 104. كەمە كاپيتانى داۋىل تۋرالى ەسكەرتۋ العان كەزدە نەمەسە اۋا رايى ناشارلاۋىنىڭ انىق بەلگiلەرi بولعان كەزدە كەمە قاۋiپسiزدiگiن قامتاماسىز ەتۋ جونiندە شارالار قابىلدايدى. 105. تەڭىز پورتىنىڭ كاپيتانى داۋىل تۋرالى ەسكەرتۋ الىسىمەن پورتتىڭ ديسپەتچەرلiك قىزمەتiنە داۋىل كەزiندە پورتتان شىعۋى تيiس كەمەلەردiڭ تiزiمiن, سونداي-اق پورتتا قالاتىن كەمەلەردiڭ قولايلى جابىق جەرلەردە ورنالاسۋىن ەسكەرە وتىرىپ, تۇرۋعا كوشۋiن حابارلايدى. بiر مەزگiلدە كەمە كاپيتاندارىنا, پورتتىڭ تەڭiز اكiمشiلiگiنiڭ تيiستi قۇرىلىمدىق بولiمشەلەرiنە جانە ديسپەتچەرلiك قىزمەتكە پورتتا قالعان كەمەلەر مەن ءجۇزۋ قۇرالدارىنىڭ قاۋiپسiزدiگiن قامتاماسىز ەتۋ جونiندە قاجەتتi iس-شارالار جۇرگiزۋ تۋرالى نۇسقاۋلار بەرەدi. 7-پاراگراف. قىستاۋ جانە پورتتا قازىقتا تۇرۋ 106. كەمە يەسiنiڭ نەمەسە كەمە كاپيتانىنىڭ ەركىن تۇردە ءوتiنiشi بويىنشا كەمەنiڭ قىسقى تۇرۋ, جوندەۋگە نەمەسە قازىقتا تۇرۋ مۇمكiندiگi تۋرالى شەشiمدi ءاربiر جاعدايدا پورت يەسى قابىلدايدى, وندا ءاربiر كەمە بويىنشا مىنالار كورسەتiلەدi: 1) ۇلگiسi, اتاۋى, تiركەۋ ءنومiرi, ۇزىندىعى, ەنi جانە شوگۋi; 2) تiركەلگەن پورتى; 3) پورتتا قالاعان تۇرۋ ورنى; 4) كاپيتاننىڭ نەمەسە جاۋاپتى ادامنىڭ تەگi; 5) كەمەدە قىستاپ قالاتىن ەكيپاج مۇشەلەرiنiڭ نەمەسە كەمەدە تۇراتىن كۇزەتشiنiڭ تەكتەرi; 6) كوماندانىڭ (كۇزەتشiلەردiڭ) ۆاحتا قىزمەتiن جۇرگiزۋ ءتارتiبi مەن كەزەكشiلiك كەستەسi; 7) كەمە يەسi مەن كاپيتاننىڭ مەكەنجايلارى; 8) كەمەلەردi ورنالاستىرۋ سحەماسى. وتiنiشكە كەمەدە ورتكە قارسى iس-شارالار جۇرگiزiلگەنi تۋرالى تەڭىز پورتىنىڭ قورىتىندىسى قوسا بەرiلەدi. بiرنەشە كەمەلەر قىستاعان كەزدە كەمە يەسi كەرۋەن قالىپتاستىرادى, كەرۋەننiڭ بارلىق كەمەلەرiنiڭ تۇرۋ قاۋiپسiزدiگiنە جاۋاپتى كەرۋەن كاپيتانىن تاعايىندايدى. 107. كەمە كاپيتانى قىستاۋ پورتىنان شىققان جاعدايدا, ول جوق كەزەڭدە كەمەگە جانە ەكيپاجعا جاۋاپتى ادام تۋرالى تەڭىز پورتى كاپيتانىن حاباردار ەتەدi. 108. قىستاۋعا قويىلعان كەمەلەردە كەمە يەسi ازiرلەگەن, بەكiتكەن جانە تەڭiز پورتى كاپيتانىمەن كەلiسiلگەن كەمەنiڭ تۇراقتا تۇرۋى كەزەڭiندە كەمە قاۋiپسiزدiگiن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا iس-شارالار جوسپارى بولادى. 109. قۇيىلما كەمەلەرiن تۇراققا قويۋ الدىندا تانكiلەر مەن سورعى بولiمشەلەرiن تولىق تازالاۋ جانە گازدارىنان جەلدەتۋ ورىندالادى. 110. قىستايتىن كەمەدە سۇيىق وتىن قورى پورتتىڭ ورتتەن ساقتاندىرۋ كۇزەتiنiڭ رۇقساتىمەن عانا قالدىرىلادى. 111. تۇرۋ كەزiندە كەمەلەر تەڭىز پورتىنىڭ ورتكە قارسى قاۋىپسىزدىك قىزمەتىمەن جانە پورتتىڭ تەڭiز اكiمشiلiگiمەن بايلانىسپەن قامتاماسىز ەتiلەدi. 5. كەمەلەر جۇزگەن جانە تۇرعان كەزدە پورت اكۆاتورياسىنداعى قۇرىلىستاردىڭ قاۋiپسi